Türkiye'nin en büyük 500 şirketini belirlendiği Fortune 500 listesi açıklandı. Türkiye Petrol Rafinerileri A.Ş zirvede yer alırken THY satışa en çok artan şirket oldu. İlk 100 şirket arasına Gaziantep’ten Tiryaki Agro Gıda 90. Sıradan girerken Sanko Tekstil ise 96. Sıradan girerek gururumuz oldu.

Türkiye Petrol Rafinerileri A.Ş (TÜPRAŞ), Ekonomi dergisi Fortune'nin, Türkiye'nin en büyük 500 şirketini belirlendiği ''Fortune 500''de 20 milyar 389 milyon 883 bin lira net satış ile ilk sırada yer aldı.

Fortune'nin Finar D&B'nin katkılarıyla hazırladığı Fortune 500, düzenlenen basın toplantısı ile açıklandı.

Toplantıda verilen bilgiye göre TÜPRAŞ'ın 20 milyar 389 milyon 883 bin lira net satış ile ilk sırada yer aldığı listede, bu şirketi 19 milyar 542 milyon 588 bin 830 lira ile Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş., 18 milyar 326 milyon 416 bin 65 lira ile Botaş Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş izledi.

Geçen yıl Fortune 500 şirketlerinin net satışları bir önceki yıla göre yüzde 10 civarında azalarak 353,5 milyar liraya geriledi.

Fortune 500'ün net satışlarının yüzde 35'ine yakınını gerçekleştiren ilk 10 şirket içerisinde geçen yıl satışlarını en fazla artıran ise Türk Hava Yolları oldu.

 

Sektör bazında bakıldığında en yüksek düşüş yüzde 28 ile metal döküm ve işleme sektöründe yaşanırken, yüzde 24,3 ile kuyumculuk, yüzde 23,3 ile petrol ve türevleri üretim ve dağıtım sektörleri ikinci ve üçüncü sırada yer aldı.

 

Geçen yıl tahıl, süt, et ve su ürünleri sektörlerindeki şirketlerin satışları ise ortalama 35,8 oranında arttı.

 

Benzer bir durum perakende ticaret mağazaları için de söz konusu oldu. Bu sektör şirketleri, geçen yıl satışlarını yüzde 30 civarında artırırken, medikal ve ilaç sektörü şirketlerindeki artış yüzde 20,6, toptan gıda içecek ve temizlik ürünleri sektörü şirketlerindeki artış ortalama yüzde 17,6 olarak gerçekleşti.

 

Fortune 500 şirketlerinin net karları 2009'da yüzde 62 oranında artışla 21 milyar liraya ulaştı.

 

Toplantıda verilen bilgiye göre, net satış gelirleri 2009 yılında bir önceki yıla göre yüzde 33,1 düşerek 20 milyar 389 milyon liraya gerileyen Tüpraş, bu düşüşe rağmen Fortune 500'deki ilk sıradaki yerini korudu.

 

2008 yılında ihracat gelirinde de birinci sırada olan Tüpraş, bu yıl ihracat listesine 7. sıradan girebildi.

 

Net satışlardan elde ettiği 19 milyar 542 milyon lira gelirle Tüpraş'ın ardından ikinciliğe oturan Türkiye Elektrik Dağıtım ise yine Fortune 500'ün en fazla zarar eden şirketi oldu.

 

BOTAŞ ise 18 milyar 326 milyon lira satış geliriyle listeye üçüncü sıradan girdi.

 

Petrol Ofisi 2008'deki yerini koruyarak 2009 yılı net satışlarında da listenin 4. sırasında yer aldı. Şirketin net satışları geçen yıl yüzde 18 oranında azalarak 14 milyar 94 milyon 912 bin 129 liraya geriledi.

 

Petrol Ofisi'ni 10 milyar 568 milyon 461 bin lira net satış ile Türk Telekom, 8 milyar 936 milyon 390 bin lira ile Turkcell, 8 milyar 891 milyon 493 bin 328 lira ile EÜAŞ Elektrik Üretim A.Ş izledi.

 

Fortune 500'ün 8. sırasında Shell& Turcas, 9. sırasında Enka İnşaat, 10. sırasında ise Türk Hava Yolları yer aldı.

 

123 milyar 470 milyon lira satış gelirine sahip olan ilk 10 şirketin altısı petrol ve enerji sektöründe, ikisi telekom, biri inşaat, biri de seyahat ve taşımacılık sektöründe faaliyet gösteriyor.

 

89 milyar 922 milyon lira satış gelirine sahip olan Fortune 500'ün ilk beş şirketinden dördü petrol ve enerji, biri ise telekom sektöründe faaliyet gösteriyor.

 

İHRACATIN PAYI GERİLEDİ

 

Fortune 500'de yer alan şirketlerin net satışlarının yüzde 78,19'unu iç satışlar oluştururken, ihracatın payı 2008'e göre 2 puana yakın gerileyerek yüzde 21,81'lerde kaldı.

 

Kriz döneminde Avrupa'ya olan coğrafi yakınlığın yarattığı fırsata rağmen Fortune 500'ün ihracatındaki daralma ise net satışlara göre daha yüksek oranda gerçekleşti.

 

2008'de 94,7 milyar lira olan Fortune 500 şirketlerinin ihracatı 2009 yılında yüzde 18,5 oranında düşerek 77,1 milyar liraya geriledi.

 

Fortune 500 listesinde yer alan ilk 10 şirketin ihracatındaki daralma ise daha yüksek oranda oldu. Toplam ihracatın yüzde 19'unu yapan bu şirketlerin 2008 yılında 18,6 milyar lira olan ihracatı geçen yıl yüzde 21,1 düşerek 14,7 milyar liraya geriledi.

 

Fortune 500 net satış gelirlerinde sektörlerin aldığı paya bakıldığında yüzde 13,73 ile en yüksek payı petrol ve türevleri üretim ve dağıtım sektörü alıyor. Ancak geçen yılki Fortune 500 sıralamasında bu sektörün aldığı payın yüzde 17,59 olduğu göz önüne alındığında önemli oranda gerileme olduğu dikkati çekiyor.

 

Benzer bir durum metal döküm ve işleme sektöründe de görüldü. Geçen yılki listede yüzde 7,36 oranında paya sahip olan metal döküm ve işleme sektörünün bu yılki net satışlardan aldığı pay yüzde 5,11'e geriledi.

 

Fortune 500 listesinde yüzde 10,09 oranındaki payla enerji sektörü 13 şirket ile ikinci sırada yer aldı.

 

Listede 13 şirketle yer alan depolama, taşımacılık ve lojistik, toplam satışlardan yüzde 5,91, 14 şirketle yer alan perakende ticaret mağazaları yüzde 5,35, 29 şirketin yer aldığı taşıt araçları ve ekipmanları imalat ve bakım yüzde 5,08, 13 şirketin yer aldığı elektronik ve telekomünikasyon sektörü ise yüzde 5,02 pay aldı.

 

KARLAR ARTTI, 43 BİN KİŞİ İŞSİZ KALDI

 

Fortune 500'e göre, Fortune 500 şirketlerinin net karları 2009'da yüzde 62 oranında artışla 21 milyar liraya ulaştı. Listede yer alan şirketlerden 429'u kar açıklarken, 71'i ise zarar açıkladı. 2008'de 142 şirket zarar açıklamıştı.

 

Fortune 500 şirketleri 2009 yılında 43 bin 333 çalışanının işine son verdi. Fortune 500 listesinin yapılmaya başlandığı 2007 yılından itibaren bakıldığında ise 50 bin 278 çalışanın işine son verildiği görüldü.

 

Türkiye'nin 500 büyük şirketinin net satışlarının toplamının Wal-Mart'ın yarısının bir miktar üzerinde bir büyüklüğe ancak ulaşabildiğine dikkat çekilirken, ABD 500'ün ikinci şirketi olan Exxon Mobil'in net satışlarını yakalayamadığı ifade edildi.

 

Fortune 500 listesinde net satışlar sıralamasına göre ilk 100 şirket şöyle:        

 

SIRA

 

2009/2008                         NET SATIŞLAR    DEĞİŞİM  FAİZ, VERGİ ÖNCESİ

 

                                                             KAR/ZARAR

 

 

 

01        01        TÜPRAŞ        20.389.883.000           -33,1    1.267.616.000

02        03        TÜRKİYE ELEKTRİK DAĞITIM   19.542.588.830           -5,4      -859.640.682

03        02        BOTAŞ           18.326.416.065           -13,1    4.426.808.968

04        04        PETROL OFİSİ          14.094.912.129           -18,0    1.541.681.833

05        06        TÜRK TELEKOMÜNİKASYON    10.568.461.000           3,7       2.987.162.000

06        08        TURKCELL   8.936.390.000 1,0       2.553.765.000

07        09        EÜAŞ 8.891.493.328 1,0       2.359.528.127

08        05        SHELL TURCAS PETROL   7.860.954.000 -17,6    290.538.000

09        07        ENKA 7.823.252.000 —        1.296.322.000

10        14        THY    7.035.882.903 14,9     909.686.289

11        12        ARÇELİK       6.591.895.000 -3,8      1.156.537.000

12        15        MİGROS        5.711.268.000 —        382.616.000

13        10        FORD 5.574.355.948 -20,4    495.766.149

14        18        BİM    5.323.390.000 25,5     270.283.000

15        11        EREĞLİ          5.235.709.736 -23,0    194.047.335

16        16        TOFAŞ           5.098.754.000 6,3       344.239.000

17        19        SELÇUK ECZA DEPOSU    5.028.769.588 24,3     417.859.213

18        17        VESTEL         4.644.911.000 -1,0      905.417.000

19        21        ANADOLU EFES     3.811.067.000 3,9       1.012.137.000

20        22        AYGAZ          3.786.758.483 5,8       430.562.531

21        27        JTI       2.841.766.885 21,5     195.401.995

22        25        İSTANBUL GAZ       2.841.501.603 8,8       138.970.437

23        26        UNILEVER    2.677.680.388 2,6       273.599.644

24        20        İÇDAŞ            2.449.618.810 -36,0    134.038.938

25        30        COCA COLA İÇECEK         2.407.527.000 6,6       411.454.000

26        23        GOLDAŞ       2.366.883.851 -26,8    24.908.335

27        31        CARREFOURSA      2.326.449.164 7,7       -69.191.215

28        52        TOPRAK MAHSULLERİ OFİSİ     2.239.440.976 88,9     234.116.397

29        35        BSH EV ALETLERİ  2.223.961.162 10,7     380.484.468

30        32        DOĞUŞ OTOMOTİV           2.129.485.000 -0,7      84.963.000

31        28        PETKİM         2.057.459.379 -11,3    148.231.162

32        34        KVK   2.051.824.072 -0,1      45.526.664

33        47        OTOKOÇ       1.724.820.204 25,4     64.707.861

34        38        GENPA TELEKOMÜNİKASYON  1.694.313.436 -5,8      42.772.740

35                   İPRAGAZ      1.606.789.297 -6,6      79.045.007

36        55        TESCO KİPA 1.552.604.000 9,0       -3.285.000

37        42        ÜLKER           1.551.549.924 9,9       382.739.155

38        60        TEMA MAĞAZACILIK       1.427.923.167 36,1     317.979.887

39        48        TEKFEN İNŞAAT VE TESİSAT     1.340.690.387 —        44.215.513

40        46        SIEMENS       1.337.846.293 -3,5      198.488.986

41        72        TAV TEPE AKFEN   1.224.278.024 —        52.397.918

42        44        TÜRKİYE PETROLLERİ A.O.         1.186.888.351 -15,1    423.515.047

43                   ŞİŞECAM DIŞ TİCARET     1.140.871.149 -0,2      5.257.592

44        82        GSD DIŞ TİCARET  1.139.350.299 43,8     1.276.805

45                   POLİMEKS    1.127.391.328 —        56.965.062

46        66        İNDEKS         1.087.422.382 17,2     68.055.481

47        39        SARKUYSAN           1.047.819.965 -41,3    159.649.686

48        43        GÜBRE FABRİKALARI      1.044.820.089 -26,0    92.052.690

49        92        ASELSAN      1.037.675.524 47,0     336.682.562

50        56        KORDSA GLOBAL  1.014.874.114 -11,0    124.649.491

51        67        YILDIZ ENTEGRE AĞAÇ   964.737.817    4,4       157.743.894

52        84        FARMALOJİSTİK    952.174.637    21,2     995.609

53        75        CAY İŞLETMELERİ 950.308.654    11,3     -7.618.022

54        69        AKSA AKRİLİK KİMYA SANAYİ           950.171.096    4,6       194.857.730

55                   EGE LİNYİTLERİ İŞLETMESİ        940.246.969    4,8       157.953.532

56                   DIGITURK    916.011.000    10,8     164.243.000

57        65        PERGAMON-STATUS        914.655.043    -3,2      2.322.673

58                   DİLER DEMİR ÇELİK          913.889.497    -26,4    34.552.222

59        51        ER-BAKIR ELEKTROLİTİK            909.725.326    -25,9    30.558.752

60        59        ANADOLU CAM SANAYİİ           906.690.135    -14,0    144.712.717

61        64        TRAKYA CAM SANAYİİ   886.407.839    -8,4      132.420.178

62        80        EİS ECZACIBAŞI İLAÇ       874.700.000    8,6       621.908.000

63        57        TOROS TARIM         873.929.451    -20,7    -63.334.176

64        53        YAZICI DEMİR ÇELİK        867.162.620    -25,9    87.112.830

65        79        ETİ PAZARLAMA SAN.     861.963.519    6,0       11.646.765

66        106      HAYAT KİMYA SANAYİ 839.198.370    32,0     168.374.629

67                   ELTES İNŞAAT        830.302.285    —        350.392.655

68        58        KARDEMİR KARABÜK     793.562.999    -26,6    -54.779.874

69        101      BANVİT BANDIRMA         791.600.038    21,8     111.263.646

70        177      AKSA ENERJİ ÜRETİM      786.368.583    81,2     167.681.946

71        63        HÜRRİYET GAZETECİLİK 784.132.862    -21,5    120.840.331

72        54        BORUSAN MANNESMANN         776.299.402    -33,1    49.563.840

73        85        BRISA BRIDGESTONE       775.878.486    0,5       69.589.706

74        93        KİLER            765.966.349    11,8     21.714.710

75        87        DOĞAN DAĞ. SAT.            763.457.702    4,1       6.202.769

76        76        NUH ÇİMENTO SANAYİİ 757.601.176    -11,0    127.710.107

77        216      NADİR METAL RAFİNERİ 742.133.647    177,9   3.774.989

78                   TGS TRAKYA TEKSTİL     735.895.674    131,6   1.345.806

79        45        İZMİR DEMİR ÇELİK SANAYİ     727.446.963    -48,0    5.159.866

80        89        TÜRK PIRELLI LASTİKLERİ         718.034.862    0,6       29.045.614

81                   AKDENİZ İNŞAAT  713.614.365    —        317.830.828

82        81        AKÇANSA ÇİMENTO         709.593.804    -11,8    131.197.321

83        103      ARENA BİLGİSAYAR        697.415.188    8,3       29.118.829

84        105      TAT KONSERVE SANAYİİ            693.686.750    10,3     76.262.481

85        110      S.S. TRAKYA YAĞLI TOHUM.     687.829.231    16,3     15.389.550

86                   STFA  672.345.850    —        92.857.681

87        83        TÜRK TRAKTÖR     667.703.295    -15,2    403.016.334

88        140      OLTAN GIDA MADDELERİ          654.467.145    44,8     14.742.591

89                   SÜTAŞ SÜT ÜRÜNLERİ     650.130.174    12,6     74.487.360

90        138      TİRYAKİ AGRO GIDA       648.518.619    52,7     44.461.543

91        119      GLAXOSMITHKLINE         646.333.714    16,2     47.460.903

92        77        YÜCEL BORU          645.971.986    -23,4    85.289.627

93        50        NURSAN ÇELİK SANAYİ  643.945.669    -48,1    9.946.791

94                   CP STANDART GIDA         637.754.073    21,3     37.548.885

95        111      MAKRO MARKET   633.388.849    7,1       -536.815

96        97        SANKO TEKSTİL     633.240.608    -5,2      97.748.060

97        102      SODA SANAYİİ       623.445.243    -3,7      104.544.483

98        107      ÇİMSA ÇİMENTO    614.924.831    0,7       191.576.322

99        86        GOODYEAR 613.666.505    -19,8    47.351.403

100      116      ATÜ TURİZM İŞLETMECİLİĞİ      607.875.230    8,2       66.311.747

Fortune 500 listesindeki 500 şirketin 253'ü İstanbul'dan, 44'ü Ankara'dan, 32'si ise İzmir'den oldu.